| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » -Afėr 20 vite si socialist, bolshevist dhe komunist tė kuq u njėllosėn figurat mė tė shquara |kombėtare duke filluar nga rilindasit gjėrė mė 1990- |
| Postuar mė datėn: 2008-02-21 12:27:58 nga admin1 :: Kategoria: Histori |
| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: Rakip MEGJUANI
-Me shembjen e komunizmit edhe nė Shqiperi-Kosovė kėto 18-19 vite mediat shqiptare shumė intelektual, publicist, udhėheqės tė rinjė shqiptarė, iu vėrsulėn tė kaluares shqiptare duke kritikuar-etiketuar dhe njėllosė pa as njė argument vetėm pėr ti hyrė nė hatėr regjimit tė ri kapitalist.
Kėta zotėrinjė qė vetė kishin qenė komunist u bėnė sikur nuk po e dinė qė duke e kritikuar komunizmin direkt apo indirekt po i njėllosin figurat mė tė mėdha kombetare qė nga Rilindasit, Komitetin e Kosovės, LDB, gjėrė mė 1990.
-K.Frashėri fq 10: Mesa dimė deri sot, personaliteti i parė shqiptar qe u fut nė qerthullin e diskutimit tė problemit tė socializmit, ishte ideologu i shquar i Lėlizjes Kombetare Shqiptare, Sami Frashėri. Nga njė shkrim i tij i botuar nė ditėt e themelimit tė Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit(1878) me tittull; ''Socializmi dhe prona e pėrbashkėt''.
Fq.14: Gjatė dhjetėvjeqarit tė parė tė shek.XX, idetė socialiste bėnė pėr vete edhe dy shkrimtar rilindas-Hil Mosin nė Shkdėr dhe Mihal Gramenon nė Korēė qė tė dy antiklerikal tė cilėt i pėrqafuan idetė socialiste jashtė Shqiprisė, ku punonin si emigrant nė Rumani.
Fq.28: Traktati i Fshehtė i Londrės 1915 qė copėtonte Shqipėrinė. Tė mos qe Lenini nuk do ish njė fuqi nė botė qė tė mund ta prishte kėtė trakt ....
Fq.35: Fan Noli mė 1927 sė bashku me Bedri Pejanin dhe Ibrahim Gjakovėn i ftuar nga qeveria Sovjetike pėr tė marrė pjesė nė kongresin "Miqt e B.R.S.S-sė" qė atje u mbajt, nė pragun e dhjetėvjetorit tė fitorės sė Revolucionit tė Tetorit....
Fq.36-7: Komiteti i Ēlirimit tė Kosovės(KĒK-ja) u njoh nga Kominterrni, si njė grup komunist i veēuar nga PK jugosllave, vendim ky qė tregonte se Kominterrni e njihte nė atė kohė Kosovėn si subjekt i tė drejtave kombėtare tė veēanta, pra si subjekt pėr tė formuar njė shtet mė vete.
-M.Foliq fq.94-5: Proklamata e klubit komunist tė Prizrenit autor i tė cilės ėshtė Haxhi Ymer Lutfi Paqarizi pėrmbante synimet e klasės punėtore dhe tė masave punuese tė Prizrenit. Nė tė ndėr tė tjera thuhet ''Sot agoi dita e socializmit.Socializmi ėshtė humanitet. Ai i sjell popullit lumturi, atėdheu i tij ėshtė tėrė bota''. Y.L.Paqarrizi ka qenė sheh, i dervishėve. Eshtė marrė edhe me letėrsi ka qenė korrespodent i ''SZ''.... Teqja e Y.L.Paqarrizit u bė strehim pėr komunistėt.
Fq.145: Zef Lush Marku ant. i Sekretariatit Krahinor tė PKJ pėr Maqedinin dhe Kosovėn u vra nga borgjezia serbomadhe nė natėn 2 e 3 dhjetorit 1920 nė burgun policor tė Gjakovės.
Fq.168: Bajram Curri i pranoi idetė e Revolucionit tė Tetorit, e ka ēmuar Leninin dhe eka ēuajtur me nderimet mė tė larta tė botėkuptimeve islame (hazreti Lenin).
Fq.185: Lėvizja Kacake tė cilėn e udhėheqte organizata demokratike shqiptare ''Mbrojtja Kombėtare e Kosovės'', u formua nė Shkodėr mė 7 nėntor 1918 nga emigrantėt e Kosovės....
Fq.186-7: Nė vitin 1924 u likuidua Azem Bejta dhe kėshtu kėsaj lėvizje iu dha njė goditje e rėndė.Nė kėtė kohė njė ndikim tė madh nė masat shqiptare nė Kosovė bėnte lėvizja demokratike e F.Nolit, e drejtuar kundėr regjimit tė Ahmet Zogut nė Shqipėri...
I riu i Pejės Ali Kelmendi (1900-1930) bėhet qysh mė 1922 ant. i organizatės revolucionare tė rinisė nė Shqipėri ''Bashkimi''.Seksioni i Federatės Komuniste tė Ballkanit nė Vienė u angazhua qė mė 1920 tė formohet Komiteti i Revolucionit Kombėtar (KONARE), nė tė cilin Ali Kelmendi bėhet njė nga anėtarėt me ndikim...Me vendimin e Komitetit tė Revolucionit popullor njė grup shqiptarėsh tė rinj nga Viena shkoi nė Moskė pėr shkollim. Nė mesin e tyre gjendet edhe Ali Kelmendi. Njė vit mė vonė nė Leningrad nga ata tė rinjė u formua grupi parė i komunistėve shqiptarė, prej 18 antarėsh i cili pėrfaqėsonte grupin e komunistėve tė kombėsis shqiptare nė Internacionalen Komuniste. Nė vitin 1920 Federata Ballkanike e komunistėve merr vendim pėr themelimin e Partisė Komuniste Shqiptare (PKSH). Udhėheqja e kėsaj partie iu besua Ali Kelmendit me shokė nė Moskė. Njė vit mbas pranimit nė PKS(b) njė numėr emigrantėsh shqiptarė Kominterrna i dėrgoi nga Rusia nė Francė pėr punė politike, pjesėn tjetėr nė Shqipėri, kurse njė pjes e tyre u inkuadruan nė Rusi. Qe vendosur qė A.Kelmendi tė vijė nė Kosovė. Mirėpo pėr shkak tė ndjekjeve policore nuk mundi tė qėndroi nė kėtė Krahinė por shkoi nė Shqipėri dhe atje formoi celulat partiake duke i tubuar emigrantėt pėrparimtarė tė Kosovės (Asim Vokshi, Xhemal Kada etj.)...
Fq.334: Njė pjesė e udhėheqėsisė sė Kominterrnes (prej vitit 1924, deri mė 1935) e shikonte Jugosllavin si krijim tė Vėrsajit, tė cilėn duhej shkatėrruar, duke e ndarė prej pėrbėrjes sė saj Slloveninė, Kroacinė dhe Maqedoninė.
-H.Bajrami fq.11-13: Kudo Bajram Curri theksonte se ''populli shqiptar do tė gjente shpėtimin nga Hazreti Lenini''...Emin Hyseni nga Gjakova i shkruante B.Currit ''Morali i Shqiptarėve nė Kosovė ėshtė i mirė.... Djemt e Leninit tė madh (si i quante ai luftėtarėt e lirisė tė udhėhequr nga Azem Bejta e shumė tė tjerė), ēdo ditė po i afrohen objektivit tė tij.
Fq 97: Kėshtu nė tubim me presion dhe agjitim zgjedhor populli i ndihmuar nga disa kacakė po deklarohet pėr komunistėt.
Fq 153: Nė Kongresin VII tė Kominterrnit Georgi Dimitrovi e pėrmend tri herė Jugosllavinė si vend fashist.
Fq 201-2: Politika nacionale e PKJ-sė nė periudhen 1930-5 ndryshon dukshėm ndaj shqiptarėve ne Jugosllavi, nė sajė tė rezolutės sė Kongresit V tė Kominterrnit lidhur me ēėshtjen nacionale nė Jugosllavi, polemikave tė Stalinit me Sima Markoviqin.
-M.Vuēiniq fq.37 :Nėn ndikimin e ideologjisė dhe tė politikės sovjetike Kominterrni e pėrkrahu tezėn se Mbretėria e Jugosllavisė ishte kreaturė artificiale, se ajo u ėshtė imponuar popujve te Jugosllavisė si pushtet versaist dhe antipopullor.... Duke e konsideruar Jugosllavinė si shtet armiqėsor politika sovjetike ishte e qartė: tė bėhet ēmos qė ajo tė shkatėrrohet....Si dėshmon dokumentacioni i asaj kohe, planet e Kominterrnės ishin qė tė gjitha shtetet e pavarura tė krijuara nė kėtė mėnyrė nė Ballkan tė tubohen nė federatėn e ardhshme Ballkanike me tė cilėn do tė ndryshojė sistemi i Versaijit nė Europė. Kėshtu shkatėrrimin e Jugosllavisė si detyrė tė vetė parėsore PKJ pėrpiqej ta realizojė me faktin se nė cdo popull-pėrveē atij serb (sepse ai qe shpallur nga Kominterrni si hegjemonist)....Organizata e PKJ-sė pėr Kosovė dhe Metohi ka qenė e lidhur me Komitetin Krahinor tė PK tė M. tė Zi, pastaj me Komitetin Krahinor tė PK tė Serbisė kurse prej Konferencės V tė Vendit tė PKJ-sė-drejtpėrdrejt me KQ tė PKJ-sė.Deri nė gjysmėn e viti 1945 udhėheqėsia e PKJ-sė luhatej nėse Kosova dhe Metohia ti bashkangjitėn Shqipėrisė ose tė mbeten nė Jugosllavi....
-M.Krasniqi fq.87-8: Rrugėn ia kanė hapur dhe e kanė krijuar Jugosllavinė socialiste forcat popullore liridashėse nacionalclirimtare, nėn udhėheqjen e PKJ-sė, tė cilėn Cvijiqi e ka urrejtur me gjithė zemėr.Jugosllavia socialiste njėkohėsisht ėshtė realizim i ideve tė Svetozar Markoviqit dhe Dimitrije Tucoviq e jo tė ideologjisė serbomadhe tė Jovan Cvijiqit, Vladan Gjorgjeviqit e tė Nikolla Pashiqit, ideologji kjo e cila edhe nė programin e saj ka pasur krijimin e njė shteti tė madh, ku do tė sundonin serbėt mbi popujt tjerė. Koncepti shtetėror i Cvijiqit ka qenė i ngjajshėm me programin ēetnik tė Drazha Mihajloviqit pėr krijimin e '' Serbis sė madhe dhe etnike tė pastėr'' nė Ballkan.... Cvijiqi Rusinė cariste e quante ''sveta majka Rusia'' (nėna e shenjtė Rusi), kurse Rusis sė Leninit as emrin s'donte t'ia dėgjojė. Madje, ai nė programin politik tė tij, gjithėmonė ka qenė i orientuar kah perendimi. pėrf.citati.
-Me kėmbėnguljen e deputetėve pėrparimtarė (Avni Rrustemit-deputeti i Kosovės) Asambleja Kushtetuese bėri pesė minuta pushim pėr vdekjen e Leninit.
Si komunist tė kuq u njėllosėn indirekt dhe direkt edhe Marksi, Engelsi, Lenini dhe Stalini etj., tė cilėt kanė qenė pro shqiptarėve dhe kundra Serbisė-Jugosllavisė borgjeze- fashiste. Stalini dhe shtetet tjera ish-komuniste mė 1948 e kanė pėrjashtuar Jugosllavinė nga kampi komunist.
U kritikua indirekt si komunist tė kuq edhe Komiteti i Kosovės ku aty ishin Hoxh Kadri Prishtina(kryetar), B.Pejani, Hasan Prishtina, B.Curri, F.Noli, Sali Nivica, Hysni Curri, Beqir Vokshi, Aqif Elbasani, A.Rrustemi, Azem Bejta, Agan Koja, Ibrahim Fehmiu, Isuf Mehaniqi etj.
Gati kėto dy dekada u njėllos si komunist burri mė i madh i kombit Enver Hoxha e tjerė udhėheqės komunist qė nga LDB-ja nė Shqipėri dhe Kosovė.
E.Hoxha u njėllos edhe ditėn e shpalljes sė pavarsisė sė Kosoveės nga njė TV nga Shqipėria, u dhanė inserte filmike duke e pritur Enveri Titon nė Beograd, kurė dihet qė nė atė vizitė Enver Hoxha ka kerkuar qė Kosova dhe viset tjera shqiptare ti bashkohen Shqipėrisė.
U njėllosėn indirekt edhe grupet ilegale nė Kosovė pėrfshirė qė nga Adem Demaqi gjėrė te Jusuf Gervalla kur dihet qė kėto organizata kanė qenė ''Grupi Revolucionar'',
''Grupi Marksist-Leninist'', ''Fronti i Kuq'', ''Partia Komuniste Marksiste-Leniniste''etj.
Siē kamė shkruar mė parė gjėrėsisht pos E.Hoxhės edhe F.Hoxhėa ka qenė pėr bashkim kombėtar qė nga LDB-ja (Konf. e Bujanit).Shkurt 1945 F.Hoxha i thaTitos: Ju e dini ēfarė premtimesh na keni dhėnė gjatė LANĒ dhe ato duhet ti mbani ndryshe Jugosllavia do tė jetė pėr njė kohė tė gjatė nė luftė me shqiptarėt.aut.Sh.Braha.R.Berisha.
Po mė 1945 Fadili nė Tiranė iu ankua Enverit pėr gjendjen e rėndė qė ekzistonte nė Kosovė, pėr situatėn e ndjekjeve, tė represaljeve e tė terrorit qė zotėronte nė Krahinė nga serbosllavėt si nė jugosllavinė e kralėve. E.Hoxha.Titistėt.
B.Pejani sekretar i Komitetit ''Mbrojtja Kombėtare e Kosovės'', dhe drejtues pėr disa muaj i Lidhjės sė dytė tė Prizrenit njeriu tė cilin F.Hoxha numri njė i lėvizjes antifashiste nė Kosovė nuk ngurronte ta vizitonte nė burgun e Jugosllavisė sė re e ti qonte cigare. M.Verli, Kosova nė fokus tė historisė.
-24.09.1954. Nė Plenumin e Komitetit Krahinor kėtu ka shenja tė asgjėsimit tė shqiptarėve.J.Lluka.Shperng.e shqip. nga Peja....
-1958 F.Hoxha: Me qenėse ėshtė shumica e shqiptarėve nė Kosovė gjithėsesi se kjo do tė shkoj nė Shqiperi. M.Vuēinq, Pse Kosova nuk mundė tė bėhet republikė.
-1963. U panė parullat ''Poshtė Tito'', ''Poshtė Jugosllavia'', ''Rroftė Enver Hoxha'', ''Rroftė Shqipėria''. Nė mes autorėve tė kėture parullave u zbulua edhe Sharr Hoxha djali i Fadilit. B.Horvat. Kosovsko Pitanje.
-22.04.1968. Nė mbledhjėn e Kryesisė sė Komisionit Ekzekutiv tė Kosovės F.Hoxha kėrkonte: ''Flamuri i Kosovės nuk duhet tė jetė njė flamur i trillur''....Nė Kosovė shumica janė shqiptarė edhe flamuri duhet tė jetė shqiptarė dhe zyrtar. F.Hoxha kėkroi qė Kosova tė ketė flamurin zyrtar, stemėn dhe festėn e vetė shtetėrore.Kėtu ėshtė kerkuar Kosova Republikė. M.Mishoviq.Ko je trazio republiku Kosovo.
F.Hoxha ėshtė akuzuar nga Serbia si seperatist qė nga LDB-ja (Konf. e Bujanit) gjėrė nė vdekje.Madje udhėheqėsit e vjetėr kanė qenė edhe pėr likuidim nga OZNA dhe UDB-ja serbojugosllave. Serbia-Jugosllavia ka qenė gjithmonė e pėrkdhelura e perėndimit gjėrė nė vitet e 90-ta. Igell Berger ambasador amerikan nė Jugosllavi mė 1974 intervistė gazetarit jugosllav B.Bogunoviē i thotė: varri i Jugosllavisė po hapet nė Prishtinė she Kosovė ju u keni hapur atyre njėrin prej universiteteve mė tė mėdha nė Jugosllavi, u keni dhėnė atyre Akademin e Shkencave etj..., nesėr do tė dalin nė rrugė dhe do tė kėrkojnė shtetin e tyre. Sh. Vukaj. Rusia dhe Kosova.
Vetėm nga viti 1970-1990 u diplomuan mbi 33 mijė student shqiptarė, 213 dr.shkencash, 160 mr., dhjetėra akademik. M.Krasniqi: Disa shtete shumė tė mėdha me potencial shumė tė madh intelektual, kanė mė pak akademikė se Kosova (p.sh. Belgjika ka vetėm 18 akademikė, Franca jo mė shum se 40).
Universiteti i Prishtinės me 9 fakultete ishte faktikisht Universiteti me numėr tė studentėve shqiptarė mė i madhi nė Jugosllavi.Nė vitet 70-ta nga Shqiperia nė fakultetet e Kosovės epnin mėsim edhe 224 profesorė.
Qė nga viti 1877/8-1999 janė vrarė e masakruar rreth 450 mijė shqiptarė dhe rreth 1milion e 500 mijė tjerė janė shpėrngulur. H.Kuliqi.Viktimat e Delikteve ne Kosovė. Kosova e tashme,...Para vitit 1913 kishte njė sip. prej 29.900 km2...F.Kristaj.Trojet e Shqipeve II.
P.Nushi, nė KTV ditėn e shpalljes sė pavarsisė tha: Qė mė 1913 te krimeve qė ka kryer regjimi serb 23% janė tė luftės sė fundit.Pavarėsia e mbikqyrur nuk ėshtė ajo ēka e kemi pritur. Jemi kundėr shtetit multietnik. Mbi 90% jemi shqiptarė. Edhe ne kemi bėrė diqka pėr Kosovėn nė atė kohė, tha P.Nushi.
Pėr fund: Pavarėsia e shpallur ėshtė meritė e gjakut tė derdhur tė qindra mijėra dėshmorėve e viktimave qė nga 1877/8 deri edhe te lufta e lavdishme e UĒK-sė.
Literatura:
Kristo Frashėri, Historia e lėvizjes sė majtė nė Shqupėri 1878-1941. Tiranė 2006.
Hakif Bajrami, Partia Komuniste e Jugosllavisė nė Kosovė 1919-1941. Prishtinė 1982.
Millutin Foliq, Partia Komuniste e Jugosllavisė nė Kosovė 1919-1941. Prishtinė 1987.
|
|
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
